กังวาล ทองเนตร

ยินดีต้อนรับทุกท่านสู่คลังปัญญา Pohthaiblogspot.com

123ne.blogspot.com

จำนวนการดูหน้าเว็บรวม

วันพฤหัสบดีที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555

การเมืองการปกครองไทย จากอดีต สู่ ปัจจุบัน


   การปกครองของไทยนับตั้งแต่ กำเนิดรัฐชาติอย่างเป็นทางการ นับจากสมัยสุโขทัย
                  ซึ่งผมเคยอธิบายเกี่ยวกับพ่อปกครองลูกไว้แล้ว


  • ยุคสุโขทัยแบ่งการปกครอง ออกเป็น 3 ส่วนคือ 

1.หัวเมืองชั้นใน
2.หัวเมืองชั้นนอก
3.หัวเมืองประเทศราช ( ไม่มีหัวเมืองชั้นกลางครับ )

  • หัวเมืองชั้นใน คือส่วนที่เป็นราชธานีหรือเมืองหลวง
  • หัวเมืองชั้นนอก คือเมืองพระยามหานคร มีข้าราชการหรือขุนนางชั้นผู้ใหญ่ปกครอง
  • หัวเมืองประเทศราช กษัตริย์จะเป็นผู้แต่งตั้ง เจ้าพื้นเมืองเป็นผู้ปกครอง

                                                               ยุคสมัยอยุธยา 

  • สมัยพระเจ้าอู่ทอง (รามาธิบดีที่1 ) หมายเหตุ อ่านประวัติราชวงค์ไทยที่ผมเขียนไว้แล้วประกอบ.
  • สมัยพระเจ้าอู่ทองแบ่งการปกครองออกเป็นส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค
  • ส่วนกลางปกครองแบบจตุสดมภ์ ตามอย่างเขมร คือ เวียง วัง คลัง นา
  • ส่วนภูมิภาค ยังคงยึดหลักตามแบบสุโขทัย คือแบบหัวเมือง แต่เรียกหัวเมืองชั้นใน 4 เมืองรอบราชธานีว่า เมืองลูกหลวง หรือเมืองหน้าด่าน
  • ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ถือว่าเป็นยุคเปลี่ยนแปลงการปกครองในสมัยอยุธยา
โดยสมัยนี้ได้ปรับปรุงการปกครองขึ้นใหม่ และแยก  การบริหารราชการออกเป็น ฝ่าย พลเรือน และฝ่ายทหาร

  •  โดยตั้งกรมมหาดไทยมีสมุหนายกเป็นเสนาบดี มีหน้าที่ดูแลกิจการฝ่ายพลเรือนในราชธานีและทุกหัวเมือง
  • กรมกลาโหมมีสมุหพระกลาโหมเป็นอัครเสนาบดีดูแลกิจการฝ่ายทหารในราชธานีและทุกหัวเมือง


                                     การปกครองส่วนภูมิภาค ในสมัยนี้

  • ได้ยกเลิกเมืองหน้าด่าน และขยายเขตราชธานีออกไปให้กว้างมากขึ้น เพื่อรวบรวมอำนาจมาไว้ส่วนกลางให้มากที่สุด


  • *** หมายเหตุ**วิเคราะตรงนี้ตามให้ดีครับ คือสมัยพระเจ้าอู่ทองจะกระจายอำนาจไว้ในส่วนภูมิภาค แต่สมัยนี้ จะรวบอำนาจมาไว้ส่วนกลางโดยวิธีที่แยบยลคือขยายอาณาเขตราชธานีแทน
 และได้แต่งตั้งเจ้านายหรือขุนนางที่ใกล้ชิดไปปกครองหัวเมืองชั้นนอกนั้น คือนอกจากรวบอำนาจแล้ว อำนาจที่เหลือยังอยู่ในมือคนใกล้ชิด

  • ส่วนเมืองประเทศราชยังคงไว้เหมือนเดิม  
  • นอกจากนี้ยังออกระเบียบการปกครองท้องที่ แบ่งเมืองออกเป็นแขวง 
  • แขวงแบ่งออกเป็นตำบล
  • ตำบลแบ่งออกเป็นหมู่บ้าน
 (ผู้ที่จะศึกษาการปกครองต้องอ่านและวิเคราะห์ตรงนี้ครับ ผมพยายามย่อยให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ) นับว่า สมัยพระบรมไตรโลกนาถ มีการยกเครื่องรูปแบบการปกครอง ขนานใหญ่ แต่ยุคสมัยของพระองค์ให้ไปอ่านประวัติราชวงค์ไทยที่เสนอไปแล้วประกอบว่าสมัยนี้ปกครองอยู่กี่ปี


                                                      สมัยพระเทพราชา


                                        สมัยนี้เป็นอีกสมัยที่ พลิกการปกครองขนานใหญ่

  • พระเทพราชาไม่ไว้วางใจอัครเสนาบดีทั้งหลาย จึงปรับเปลี่ยน การบังคับบัญชาใหม่
  • โดยแบ่งหัวเมือง ออกเป็น ฝ่ายเหนือฝ่ายใต้
  • ให้กรมมหาดไทยบังคับบัญชาทั้งทหาร และพลเรือน ในหัวเมืองฝ่ายเหนือ
  • ให้กรมกลาโหมบังคับบัญชาทั้งทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายใต้
  • จุดเปลี่ยนยุคนี้คืออะไร คือเดิมสมัยพระบรมไตรโลกนาถ แยกพลเรือนและทหารออกจากกัน โดยให้สมุหนายกดูแลฝ่ายพลเรือน และให้สมุหกลาโหมดูแลฝ่ายทหาร

  • แต่สมัยพระเทพราชา แบ่งหัวเมืองเป็นเหนือใต้ แล้วให้สมุหนายกดูแลทั้ง ทหารและพลเรือนในฝ่ายเหนือ
  • และเช่นเดียวกันให้สมุหกลาโหมดูแลทั้งทหารและพลเรือนในฝ่ายใต้
  • วัตถุประสงค์เพื่อแยกกำลังทหารออกจากกันเป็นสองฝ่ายคานอำนาจกันเอง เพื่อลดความระแวงนั่นเอง ต้องแยกให้ชัดแล้วจะเข้าใจครับ
  • และใช้มาจนปลายสมัยอยุธยาแม้มีการเปลี่ยนราชวงค์หลายครั้ง แล้วมีการลดอำนาจสมุหกลาโหมลง แล้วให้กรมพระคลังดูแลฝ่ายใต้แทน **เห็นจุดเปลี่ยนนะครับ** อำนาจทหารหลุดมือจากกลาโหมไปอยู่ที่กรมพระคลังแทน


                                                            สมัยรัตนโกสินทร์


  • รัชกาลที่ 1 - 4 ให้อำนาจการบังคับบัญชาฝ่ายใต้ไปขึ้น กับกรมกลาโหมตามเดิม ( หัวเมืองเหนือใต้ยังอยู่นะครับตกมาถึงรัตนโกสินทร์ และได้อำนาจคืนในสมัยนี้ )
  • หัวเมืองตะวันออก ตรงนี้โผล่มาปลายอยุธยาครับ ให้กรมพระคลังดูแล และรูปแบบการปกครอง สมัย ร.1 - ร.4 ก็หวนกลับไปสู่ยุคอยุธยาตอนปลายเช่นเดิม และผู้มีบทบาทเข้ามา จากอยุธยาตอนปลายคือ กรมพระคลัง
  • สมัย รัชกาลที่ 5 สมัยนี้คือยุคเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ในยุครัตนโกสินทร์เช่นกัน
  • การปกครองสมัยนี้ได้ปฏิรูปการปกครองทุกอย่างไปตามอย่างตะวันตก
  • แบ่งการปกครองออกเป็น ส่วนกลาง  ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น
  • ยกเลิกการปกครอง แบบจตุสดมภ์ ที่ติดมาแต่อยุธยาเสีย
  • และทรงให้จัดตั้งกระทรวงขึ้นตามแบบตะวันตก 12 กระทรวง     จุดเรื่มการปกครองสมัยใหม่เกิดในสมัย รัชกาลที่ 5 นี้ครับ
  • สมัยรัชกาลที่ 6 ได้ปรับปรุงโครงสร้างบางประการเช่นเปลี่ยนแปลงกระทรวงบางกระทรวง แต่ยังคงยึดหลักแบบ สมัย รัชกาลที่ 5 

ส่วนการปกครองภูมิภาค ให้รวม มณฑลหลายมณฑลเข้าเป็นภาค ( ภาคเกิดยุคนี้ครับ ) และให้ตั้งอุปราชให้เป็นผู้ปกครองภาคขึ้น และให้ขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์  เพื่อลดอำนาจของกระทรวงมหาดไทยลง

  • การปกครองท้องถิ่นสร้างเมืองจำลองขึ้น เรียกว่าดุสิตธานี

  • สมัยรัชกาลที่ 7 ได้จัดตั้ง คณะกรรมการประชาภิบาลขึ้นในพ.ศ.2470เพื่อทำหน้าที่ดูแลงานด้าน สุขาภิบาลตามหัวเมืองต่าง
  • พ.ศ.2476 คณะราษฎรได้ออกพระราชบัญญัติ เทศบาลขึ้น และบังคับใช้จนถึง 2496
  • นี่คือวิวัฒนาการการเมืองการปกครองของไทยทั้งหมด เราจะเห็นจุดเปลี่ยน จุดต่าง รายละเอียดยิบย่อยอยู่ ให้ทำความเข้าใจครับ แล้วเราจะวิเคราะห์การเมืองที่เหลือได้ อย่างถูกหลักและแม่นยำ

                            กังวาล  ทองเนตร รัฐศาสตร์ การปกครองมหาวิทยาลัยรามคำแหง  



                      

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น